TŁUMACZ PRZYSIĘGŁY JĘZYKA NIEMIECKIEGO WIELUŃ
MGR MACIEJ PAWŁOWSKI

Nabywanie uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego w Polsce określają przepisy prawa. Na przestrzeni lat kwestia ta kilkakrotnie ulegała zmianie. Do roku 2005 tłumaczem przysięgłym mogła zostać osoba posiadająca obywatelstwo polskie, która ukończyła 25 rok życia oraz posiadała dyplom ukończenia studiów filologicznych lub lingwistyki stosowanej. Kandydat na tłumacza przysięgłego musiał jedynie udowodnić, że posiada kompetencje językowe, co zazwyczaj odbywało się poprzez przedłożenie dyplomu ukończenia studiów filologicznych lub lingwistyki stosowanej. W latach 1999 -2005 kandydaci na tłumaczy przysięgłych powoływani byli przez prezesów sądów okręgowych. Spełnienie tych niezbyt rygorystycznych wymogów przyczyniało się do tego, że liczba tłumaczy przysięgłych znacznie wzrastała. 

Po roku 2005 sytuacja ta diametralnie uległa zmianie. 25 listopada 2004 r. w życie weszła ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. z 2004r., Nr 273, poz. 2702). Nastąpiła wówczas zmiana kryteriów dotyczących nabywania uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego. Ustawodawca określił, że jednym z wymogów, który należy spełnić, aby móc wykonywać zawód tłumacza przysięgłego jest złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu  przed Państwową Komisją Egzaminacyjną. Procedurę przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłego określa Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 styczna 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia egzaminu na tłumacza przysięgłego (Dz. U. z 2005 r., Nr 15, poz. 129). Od tej pory sądy powszechne przestały pełnić funkcję organów nadających uprawnienia tłumaczom przysięgłym. Obecnie leży to w kompetencji Państwowej Komisji Egzaminacyjnej złożonej ze specjalistów zajmujących się przekładem, powołanej Ministra Sprawiedliwości.

Wprowadzenie wymogu złożenia egzaminu z wynikiem pozytywnym przed Państwową Komisją Egzaminacyjną skutkuje tym, że przyrost tłumaczy przysięgłych po roku 2005 jest niewielki. W kręgu tłumaczy panuje przekonanie, że egzamin jest bardzo trudny i wymaga wieloletniego przygotowania. W latach 2006 -2008 zdawalność egzaminu wynosiła zaledwie 24%. Egzamin na tłumacza przysięgłego składa się z dwóch części: pisemnej i ustnej. Egzamin uznaje się za zdany, jeżeli kandydat zarówno z części pisemnej jak i ustnej uzyskał pozytywny wynik. Aby zdać egzamin przyszły tłumacz musi wykazać się terminologią oraz wiedzą z zakresu m.in. prawa karnego, cywilnego, administracyjnego czy  gospodarczego.

Zgodnie z danymi opublikowanymi na Liście Tłumaczy Przysięgłych, prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości liczba tłumaczy przysięgłych języka niemieckiego wynosi 3631 (stan na 31.12.2023 r.),  z czego aż 90% tłumaczy wpisanych na listę uzyskało uprawnienia przed rokiem 2005 (przed wprowadzeniem wymogu złożenia egzaminu). Pozostałe 10% to tłumacze, którzy uzyskali uprawnienia po dniu 01.01.2005 r., a więc zdali egzamin na tłumacza przysięgłego. Poniższa tabela przedstawia liczbę osób, które nabyły uprawnienia do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego w poszczególnych latach:

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych
zawartych na Liście Tłumaczy Przysięgłych

Jak wynika z powyższej tabeli weryfikacja umiejętności kandydata na tłumacza przysięgłego przez wyspecjalizowany organ powołany przez Ministra Sprawiedliwości tj. Państwową Komisję Egzaminacyjną przyczyniła się do tego, że w przeciągu 17 lat od momentu wprowadzenia wymogu złożenia egzaminu zaledwie 373 osób w całej Polsce, w tym 8 osób w woj. łódzkim uzyskało uprawnienia do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego języka niemieckiego.

1)Por. Artur Dariusz Kubacki „Zum Beruf eines vereidigten Übersetzers in Polen”,[w] „Danziger Beiträte zur Germanistik, wydane przez  Andrzęja Kątnego,tom 29, wyd. PETER LANG
2) jw.